krankzinnig


Nietzsche is alleen al interessant omdat hij de laatste elf jaar van zijn leven krankzinnig was. De krankzinnig geworden filosoof, waar ligt de grens tussen krankzinnig en wijs?
De filosoof geworden krankzinnige.
Vijftien jaar geleden een paar uur in de nacht met een krankzinnige in een portiek gezeten, ik had nog nooit zoveel wijsheid in zo'n korte tijd gehoord.
Zijn we niet allemaal kranzinnig wanneer het ons het slechtst uitkomt? Ik denk zelden recht, streef dat ook niet na.
Het is een mooi woord: krankzinnig. Mooier dan woorden als bloembak, aquariumpomp en gek.
Het leven is nooit simpel geweest, om over denken nog maar te zwijgen.

De ziekte is een machtige stimulans. Maar je moet voor die stimulans wel gezond genoeg zijn. (uit Nietzsche's nagelaten fragmenten, deel 7 blz. 393)

Nietzsche had een zus, die was pas krankzinnig. Ze herschreef een aantal van Nietzsche's boeken zodat ze binnen de Nazi-ideologie pastten.
Ze werd nooit opgenomen of verpleegd voor haar krankzinnigheid.

image

Soms heeft een mens een vermomming nodig om op waardige wijze aan het dagelijks leven deel te nemen. Om het opstaan dragelijk te maken ligt - de kleding - de verpakking al klaar op te stoel. Neem bijvoorbeeld Superman, er blijft niets van hem over zonder cape.
Geen image, geen held.
In essentie zijn gewone stervelingen niet anders, image is alles.
In mijn geval spijkerbroek - al jaren hetzelfde merk, model, maat en kleur - met een t-shirt.
Image is simpel, het vraagt niet meer dan vastberadenheid.
Een superheld zal ik wel nooit worden, een cape staat mij nu eenmaal niet.

harry #20

Harry heeft een vruchtbare dag gehad, maar daarvoor moet hij dan ook de prijs betalen. Knallende koppijn. Het bloed klopt in de aderen rond zijn slapen, alsof het een weg naar buiten zoekt. Even liggen is het enige dat Harry nog wil. Even liggen in de stilte, in het donker. Uit de knallende zon.
Als het aan Harry ligt, gaat het nu regenen. Lang en hard.

beeld

Er moet opgeruimd worden, maar ik heb geen zin. Dan doe ik het ook niet, al irriteer ik mij wel aan de zooi. De oplossing is simpel, maak een foto. De zooi is beeld geworden. Het beeld mag niet verstoord worden door het verplaatsen van een beeldelement.
Ik ben tevreden. De zooi is verdwenen, er is een beeld ontstaan. Het enige dat ik heb gedaan, is een foto maken.

vogels




Vrijdagavond - zaterdagochtend. Het verdrijven van de verveling, een uurtje. Niet meer dan een stuk papier, een potlood en een doosje zachte pastels. Heerlijk.

harry #19

Harry gaat zichzelf verwennen. Met een tientje op zak gaat hij naar de buurtsuper en koopt een vette, ranzige slagroomtaart om 'm thuis, in z'n eentje, rechtstreeks uit de plastic doos, met grote brokken tegelijkertijd naar binnen te schuiven.
Harry is nog niet halverwege wanneer zijn maag in opstand komt. In hetzelfde tempo als waarmee Harry de eerste stukken taart naar binnen heeft geschoven, probeert de taart nu weer op onnatuurlijke wijze Harry's maag te verlaten.
Het is even doorzetten, maar binnen het half uur heeft Harry de taart voor driekwart naar binnen gewerkt. Het laatste stuk gooit hij in de prullenbak, een mens moet ook niet overdrijven.

Schopenhauer

Waar anders dan in onze eigen werkelijke wereld heeft Dante de stof opgedaan voor zijn hel? En toch is het nog een heel ordentelijke hel geworden. Toen hij daarentegen voor de taak kwam te staan de hemel en zijn geneugten te schilderen, zag hij zich voor een onoverkomelijke moeilijkheid geplaatst, omdat onze wereld daarvoor volstrekt geen materiaal heeft te bieden. [Arthur Schopenhauer - De wereld als wil en voorstelling I (uitgeverij wereldbibliotheek, 1997. Vertaling Hans Driessen. Blz. 475 / 476)]
Van de duizenden boeken die ik heb gelezen, heb ik alleen van De wereld als wil en voorstelling wakker gelegen. Bij Schopenhauer is er geen doekje voor het bloeden, bij Schopenhauer is er alleen de ellendige waarheid, vakkundig opgeschreven.
Voor De wereld als wil en voorstelling had ik De goddelijke komedie van Dante al gelezen, waarvan het eerste deel - De hel - een genot is om te lezen. Helaas is het laatste deel - Het paradijs - haast onverteerbaar. Schopenhauer had gelijk, De hel is - in tegenstelling tot Het paradijs - sterk gelijkend op de wereld waarin we leven en daarom voorstelbaar, leesbaar.
Een portret van Arthur Schopenhauer hangt op het toilet. Het is goed om de man dagelijks in de ogen te kijken en geconfronteerd te worden met alle goede en foute waarheden uit De wereld als wil en voorstelling.
Een lezer moet scherp blijven.

voetbal is oorlog

"Heb je nog gekeken?"
"Tuurlijk, wat dacht jij dan. Jij?"
"Uiteraard. Wat een spanning, niet?"
"Vond je? Ik vond het tot ver in de tweede helft maar matig, hoor."
"Da's waar, maar toch wel spannend omdat het zo lang duurde voor een doorbraak."
"Wat wil je? D'r zat ook geen druk achter, de buit was al binnen."
"Dat is wel zo, maar je wil toch je visitekaartje afgeven."
"Die inzet kan je beter bewaren voor als het er echt om gaat. Ik begrijp het wel. Ik bedoel, als ik een klant eenmaal binnen heb, de papieren zijn getekend, besteed ik er ook minder aandacht aan."
"Dat is nou precies de reden waarom ik op de lijst voor promotie sta en jij niet."
"Ach, ik hoef niet meer zo nodig, mijn tijd zal het wel duren. Kijk, jij moet nog jaren tot je pensioen, jij hebt een gezinnetje te onderhouden. Ik bedoel, wat heb ik nou?"
"Tsja, nog koffie?"
"Nee, ik heb een fruitdag."
"Op jouw leeftijd nog op de pondjes letten? Maak je toch niet sappel. Je bent nou eenmaal lelijk geboren en dat zal ook nooit anders worden."
"En bedankt. Aardig hoor. Jij hebt makkelijk kletsen. Jij bent binnen. Vrouw, kinderen, leuk huis, twee auto's voor de deur, drie keer per jaar op vakantie. Jij bent gelukkig."
"Wat nou gelukkig, iedereen kan gelukkig zijn. Geluk moet je niet nastreven, geluk moet je afdwingen."
"Ach vent, lul niet. Wat weet jij nou van het leven. Wat weet jij nou van het leven? Je komt net kijken. Je bent nog nat achter de oren. Weet je, toen jij nog in de luiers lag, toen sloot ik al deals met..."
"Ja, ja, ja, die verhalen kennen we nu wel. Maar wat presteer je nu nog behalve je stoel warm houden? Niks toch, loser."
"Donder toch op man. Vroeger, vroeger was alles..."
"Ja, ja, ja, ik zei toch dat we dat liedje al kende. Je valt in herhaling. Tap eens uit een nieuw vaatje of beter, verras me eens echt en presteer wat."
"Iets echt presteren. Okee pikkie. Ik wed dat ik eerder drie nieuwe klanten - grote klanten - heb binnengehaald dan jij."
"Okee, appeltje eitje. Wat zetten we er op? Een flesje wijn?"
"Nee, kom op, dit is echt, serieus. Een doosje wijn."
"O, dus je wil de grote jongen uithangen, je bent zeker van je zaak. Dan weet ik het goed gemaakt en gaan we echt groot spelen. Laat me even denken.... Wat dacht je van je bonus? Durf je dat?"
"De eindejaarsbonus?"
"Ik bedoelde de bonus voor die drie binnengehaalde klanten... Maar goed, eindejaarsbonus, ook goed."
"Goed, eindejaarsbonus dus. Drie grote klanten dus."
"Okee, eindejaarsbonus is goed... maar trek jij dat financieel wel? Ik bedoel het is wel de eindejaarsbonus en je moet maar van één salaris rondkomen. Ik bedoel, ik vind het prima hoor, maar trek jij dat wel?"
"Ikke wel, ik ga sowieso winnen, dus da's geen probleem. Ik maak me meer zorgen om jou. Ik bedoel, we weten allebei dat je aan een nieuwe auto toe bent. Daar kun je mooi je eindejaarbonus voor gebruiken en als je die dan kwijt bent, heb je toch een probleem lijkt mij."
"Ik trek het wel, maar ik voel me toch een beetje verantwoordelijk, ik vind toch dat ik jou een beetje tegen jezelf in bescherming moet nemen... Laten we toch maar dat flesje wijn doen."
"Als het maar goeie is, hoor. Anders neem ik niet eens de moeite om die klanten binnen te halen."
"Is goed. Zeg, wanneer moeten ze eigenlijk weer spelen?"
"De kwartfinales? Ik weet het niet. Ik dacht, jij tipt me wel als het zo ver is."
"Ik bel John van personeelszaken wel even, die weet het wel."
"En die weddenschap?"
"Doen we nog wel een keer, nu moet ik eerst John even bellen."

harry #18

Harry heeft een geheim. Op zijn vrije dag reed hij stad en land af op zoek naar een glazen miniatuurolifant. Niet voor zichzelf, maar voor Samson, een man die hij al jaren kent. Om de paar weken spreken Samson en Harry af om een avondje te kaarten, te drinken of niks te toen. Aanwezig zijn, in elkaars gezelschap is genoeg voor een goede avond.
Samson heeft iets met olifanten en daarom wilde Harry hem verrassen met een glazen miniatuurexemplaar. Helaas, in de vijf grote steden binnen een straal van een uur rijden geen glazen miniatuurolifant.
En toch is Harry tevreden over deze dag. In een klein winkeltje, ergens achteraf in de stad A. stonden ze, flitsende groene laarzen.
Eerst wilde Harry ze laten staan, wat moet een fatsoenlijk heer met flitsende groene laarzen? Maar uiteindelijk kon Harry de verleiding niet weerstaan.
Thuisgekomen heeft hij ze even aangetrokken, voor Claire thuis zou komen - of de kinderen, stel je voor - om ze vervolgens onder in de klerenkast te verstoppen.
Niemand hoeft te het weten. Zelfs Claire niet.
Alleen al het weten dat ze er zijn, de flitsende groene laarzen, is genoeg. Weten dat hij ze uit de doos kan nemen, over zijn voeten en benen kan laten glijden. Als er niemand thuis is, en dan alleen, met de gordijnen dicht.
(voor mevrouw H.)

wijsheid

Nu het bijna vakantie is, de caravans op opritten worden gezet en van binnen en buiten een poetsbeurt krijgen. Minstens één keer per week tijdens de koffie de onvermijdelijke vraag ga je nog op vakantie? valt. Nu de koffers worden opgedoken en de navigatieapparaten als warme broodjes over de toonbank gaan, denk ik aan de Griekse filosoof Aeschylus: Wie echt gelukkig is, kan beter thuis blijven.

harry #17

Harry gaat door de folders. Een dik pakket lag er op de deurmat bij thuiskomst. Alles lijkt in de aanbieding, van shampoo tot racefietsen. Nu Harry wat geld te spenderen heeft, vakantiegeld, belastingteruggave, zien zijn ogen meer begerenswaardigs dan op gewone dagen.
Harry twijfelt nog tussen een home cinema set, de driedelige Van Dale en een digitale spiegelreflexcamera.
Geld moet rollen, zeker als Harry het heeft.

langzaam

Na het zuur komt het zoet en na snel komt langzaam. Weekend, zaterdag om precies te zijn. Met z'n allen in de auto richting grens, zijn de paspoorten mee? Tussen de landerijen een wegomleiding. Geeft niks, tijd genoeg.
Spreggen zie Doits?
Patat met kruiden, groot glas cola ernaast. Bijvullen kost een euro.
Kijk, de auto's hebben allemaal witte nummerborden met zwarte letters.
Altijd vriendelijk blijven, geen snoeppapiertjes op straat gooien. Thuis regende het nog, hier niet, hier regent het nooit.
Als je playmobil wilt kopen dan moet je hier wezen, hier is het goedkoop. Net als vlees, chocola en sterke drank. Het kost geen drol.
De kar is vol, de portemonnee is leeg. De kinderen slapen op de achterbank. Rustig maar, het is weekend, snel kan maandag weer.
Tussen de landerijen dezelfde wegomleiding.
Thuis, regen.

harry #16

Harry heeft het niet breed vandaag. Het is zijn eigen schuld, dat maakt het voor Harry alleen maar erger. Hij heeft Claire gisteren beloofd langs haar ouders te gaan om zich ook eens een keer van zijn goede kant te laten zien.
Maar hij is niet geweest. Niet dat Harry het was vergeten, maar hij had gisteren echt geen zin om het geneuzel van die ouwe hippies aan te horen en dus is hij maar niet gegaan.
Maar Harry weet nu al dat Claire daar vandaag achter gaat komen, het is tenslotte donderdag en op donderdag belt Claire altijd met haar moeder, tijdens het acht uur journaal.
Het is bijna acht uur, nog een handvol minuten.
Harry geeft Claire maar een extra zoen, op haar kruin, en een kop koffie met een koekje, nu het nog kan. Binnen het half uur is de sfeer om te snijden. Verwijten.

snel

Snel, snel, snel. De kinderen moeten opgehaald worden. Auto voor de ingang van de school half op de stoep. "Dag juf, tot vanmiddag!" Kinderen inladen, gordels vast. Thuis een boterham naar binnen schuiven en weer terug.
Parttime werken is een zwaar beroep.

harry #15

Harry is in zijn nopjes. Bij thuiskomst vond hij de blauwe enveloppe tussen het stapeltje post op de eettafel, daar door Claire neergelegd.
Harry krijgt, met dank aan de hypotheek, geld terug en als er iets is waar Harry chronisch te kort van heeft, dan is het wel geld.
Maar wat gaat Harry doen met de bijna veertienhonderd euro?
Claire loopt al maanden te zeuren over een nieuwe salontafel, maar dat vindt Harry zonde van het geld.
Als het aan Harry ligt, wordt het geld gespendeerd aan zijn rust. Het huis moet deze zomer van een nieuwe verflaag voorzien worden. In plaats van het zelf te doen, kan Harry van die bijna veertienhonderd euro een professionele schilder inhuren.
Dat lijkt Harry heerlijk, deze zomer niet zelf zijn huis schilderen, maar het laten doen. Kan hij, in zijn vakantie, heerlijk in zijn stoel blijven hangen, sigaret op de lip en een boek op schoot.
Nu Claire nog overtuigen.

achterhoofd

Er zijn van die nummers die iedereen wel ergens in zijn achterhoofd heeft opgeborgen, vastgeplakt als kauwgom op de hersenschors. Meestal zijn een paar seconden muziek maar nodig voor een ieder meefluit, in de vingers knipt en met de voeten op de grond tikt. Eén zo'n nummer is St. James Infirmary. De titel zal maar weinig mensen wat zeggen, maar luister en fluit mee.



harry #14

Harry is snotverkouden en als Harry ergens een hekel aan heeft, dan is het wel aan snotverkouden zijn. Een kop vol watten en om de twee, drie minuten een verse druppel aan zijn neus.
Er is in huis geen schone papieren zakdoek meer te vinden. Het liefst zou Harry in bed duiken, zwelgen in zijn ellende en pas de ogen weer open doen als dit alles voorbij is.
Maar ziek is Harry niet en dus kwakkelt hij de dag door. Zijn bed ziet hij vanavond pas.

voetbal


Nu het Europees Kampioenschap voetballen is begonnen, kom ik eindelijk eens toe aan het klagen over de belachelijke status van het voetbal in het algemeen en het Nederlands elftal in het bijzonder. Hoe belachelijk het is dat er miljoenen euro's mee gemoeid zijn, hoe absurd het is dat ieder weekend honderden agenten kunnen uitrukken om de supporters in het gareel te houden. Hoe onevenredig de verdeling van aandacht tussen voetbal en schaken, om maar iets te noemen, in kranten en op radio en tv.

Maar ik klaag niet te hard. In mij schuilt een gemankeerde profvoetballer.

harry #13

Harry maakt zich zorgen over de stijgende benzineprijzen. De weekenden blijft hij voorlopig maar thuis, maar hij zal toch dagelijks naar zijn werk moeten. Hij heeft al overwogen om over te stappen op een Japanner, die rijden zuiniger, naar het schijnt. Maar eigenlijk durft Harry niet, bang wat de buren zullen zeggen. Een Japanse auto hoort niet in een straat vol koopwoningen, dat staat zo, tsja, 'anders'. Met een Japanner voor de deur zouden de buren nog kunnen denken dat Harry binnenkort de hypotheek niet meer kan opbrengen. Nee, een Japanse auto moest Harry maar niet doen. Dan maar een aantal dagen per maand thuis werken of ziek melden om benzine uit te sparen.

afreageren

Sommige jeugdzonden komt ik nooit meer van los. Zoals the Pixies, heerlijke muziek om af te reageren. Iets te hard, altijd iets.

pijn

Johnny Cash (26/2/1932 - 12/9/2003) bracht eind 2002 het album American IV; the man comes around uit met daarop de nummer Hurt, geschreven door Trent Reznor van Nine Inch Nailes. De bijbehorende videoclip is de laatste die Johnny Cash maakte. Een pijnlijk mooie film.

harry #12

Harry drinkt zijn tweede en laatste kopje koffie tijdens het acht uur journaal, Harry drinkt altijd zijn tweede en laatste kopje koffie tijdens het acht uur journaal. Er is geen enkele reden om daar van af te wijken.
Eén keer, het is inmiddels al een paar jaar geleden, heeft Harry een derde kopje koffie genomen, maar die nacht kon Harry niet slapen. Het zal de cafeïne wel geweest zijn.

Bolke de Beer

Bolke de Beer is terug op de buis! Vanochtend rond een uur of zeven, vlak na het openen van de ogen, zag ik Bolke.
Er zit geen vaart in de serie. Die heeft er nooit ingezeten. Vandaag valt het alleen meer op dan dertig jaar geleden.
In de aflevering van vanochtend schuilt Bolke voor de regen in een holle boomstam. Hij valt in slaap, arme Bolke!
Mijn kinderen, kinderen van deze tijd, vinden er geen donder aan, ik kan ze geen ongelijk geven.

autoradio #3

Tussen de bomen, over de wegen, net droog achter de oren. Nu ik dichter bij de veertig dan bij de dertig ben, luister ik vaker naar radio 1, zeker deze week. Deze week is het op radio 2 namelijk de week van de jaren tachtig. De jaren tachtig hebben muzikaal gezien bijna uitsluitend gedateerde bagger opgeleverd.
Goed, tussen de bomen dus, over de wegen, net droog achter de oren, in een opperbeste stemming en de autoradio afgestemd op radio 1. Eén of ander item over stakingen in de haven, luister maar half, tot de zin de relatie is al jaren problematig uit de boxen klinkt.
Juist, problematig.
Ruk aan het stuur, auto in de berm, aantekenboek erbij. De relatie is a jaren problematig. Nu ik dichter bij de veertig dan bij de dertig ben, moet ik dat noteren, anders vergeet ik het. Problematig.
Aantekenboek en pen weer in de binnenzak, auto starten en verder rijden. Problematig, ik laat het woord nog een aantal malen in mijn mond rollen. Een prachtige vondst, dit problematig, dit is geen verspreking, dit is opzet.
Briljant.

poëzie

Een aantal jaar geleden - was het in 2000? 2001? - kwam een bloemlezing op de markt met daarin opgenomen de honderd beste Nederlandstalige gedichten. Gekozen door de lezers. Welke lezers 'de lezers' zijn weet ik niet. Wat ik wel weet is dat het niet verrassend is dat Denkend aan Holland van Marsman als beste gedicht werd gekozen.
Goed gedicht, maar niet mijn keuze. Mijn keuze - De nachtegalen van J.C. Bloem - komt wel in de lijst van honderd voor, maar niet zo hoog.
Er gaan maar weinig dagen voorbij dat ik dit gedicht niet in mijn hoofd hoor galmen. Vier regels, meer is het niet. Vier regels is genoeg:


Ik heb van 't leven vrijwel niets verwacht,
't Geluk is nu eenmaal niet te achterhalen.
Wat geeft 't? - In de koude voorjaarsnacht
Zingen de onsterfelijke nachtegalen.

ijs

Na een dag sjouwen in een pretpark is het goed thuiskomen, de schoenen van de vermoeide voeten. Met een bak zelfgemaakt ijs op schoot en de neus in een boek. De eerste druppels regen van deze dag vallen. Van achter glas is dat een mooi gezicht.

harry #11

Harry heeft weer wat te bespreken. De uitnodiging voor het personeelsfeest is binnen, eindelijk. Niet dat Harry een liefhebber is van personeelsfeestjes - en al helemaal niet van survivalen, zoals ze dit jaar gaan doen - maar het hoort erbij. Dat maakt Harry gelukkig, geen verrassingen, altijd hetzelfde.
Met partners, zoals eigenlijk altijd. Maar hoe krijgt hij Claire zo ver dat ze mee gaat? En dan de oppas voor de kinderen. Nog zoveel te regelen in de komende week.
En toch is Harry tevreden, de uitnodiging is binnen, precies op tijd, zoals het hoort.

bezem

Na het feestje volgt het vegen. Eerst buiten het stoepje, de peuken in de asbak. Glazen op het aanrecht. De vloer binnen, bezem erover, het naar binnen gelopen zand op een blik richting prullenbak. De restanten van geknapte ballonnen zwerven door het huis. De van boven gehaalde stoelen kunnen weer voor een jaar opgeborgen worden.
Borstel door de toiletpot en zitten, napraten. Het hoofd leegvegen voor het slapen.
De rest zien we morgen wel.

harry #10

Harry houdt niet van de zondag. De verveling slaat dan altijd toe. Arme Harry.